komz

Brezhoneg

Sellet e vez ouzh ar bajenn pe ar gevrenn-mañ evel un divraz da glokaat e brezhoneg. Mar gouezit tra pe dra diwar-benn danvez ar pennad e c'hellit lakaat ho kouiziegezh da dalvezout dre gemmañ ar bajenn-mañ diouzhtu goude klikañ war al liamm « kemmañ ».

Etimologiezh

(Anv-kadarn ha verb) Diwar un diaz keltiek *kon-wep-s a zo WEQ e wrizienn, hag a gaver er gerioù वचस् vacas e sañskriteg, ϝέπ-ος ha εἰπεῖν en henc'hresianeg, vōx e latin, hag all (martezeadenn).^[1]

(Furm verb) Savet diwar komz-, pennrann ar verb komz, hep dibenn-ger.

Anv-kadarn

komz /ˈkɔ̃ms/ benel (liester komzoù — furm vihanaat komzig)

1. Barregezh naturel da gomz.
   • reiñ ar gomz da un den: reiñ dezhañ galloud da gomz , pa oa mut a-raok

     Mirakloù niverus ha disheñvel a vrudas e santelezh ; reiñ a reas ar gomz da unan eus he leanezed, ar c'hleved d'un all, hag ar yec'hed ne ouier ket da bet ha pet-all. — (Yann-Vari Perrot, Erwan ar Moal, Bue ar Zent, Montroulez, 1912, p. 573.)

2. Ger pe heuliad gerioù a eztaol ur mennozh.
   • Kement-se na oa ket ur gomz vat. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl/1, Al Liamm, 1984, p. 275.)
   • eur gomz vat. Buhez Genovefa A Vraban, Glaoda'r Prad, p. 93
   • Kenetrezo, ar vistri, a gemere evit o reolenn, ar gomz a lennomp en Aviel : dant evit dant, lagad evit lagad. — (Yann Gere, Sarmoniou an Aotrou Quere, dastumet ha renket gant an aotrou Jézégou, Brest, 1906, p. 292.)
   • ... ur gomz fall ... ur gomz hudur ...ur gomz karantezus ... ur gomz truezus ... ur gomz rust ... ur gomz vat ... Ur gomz zo un dra vihan hag a denn da vras. BUAS 394

Deveradoù

• komzell
• komzenn
• komz-plaen
• pellgomz
• skingomz
• unangomz

Troioù-lavar

• mont war gomz unan bennak
• troc'hañ e gomz da unan bennak

Troidigezhioù

• afrikaans : praat ^(af)
• alamaneg : Wort ^(de)
• esperanteg : parolo ^(eo)
• faeroeg : tala ^(fo) , mál ^(fo)
• frizeg : paroal ^(fy)
• galleg : parole ^(fr)
• gresianeg : λόγος ^(el)
• henhebraeg : אִמְרָה^(*) Patrom:f
• ido : parolo ^(io) (1), parolado ^(io) (2)
• katalaneg : paraula ^(ca)
• nederlandeg : spraak ^(nl) , spreken ^(nl) , woord ^(nl) , parool ^(nl)
• okitaneg : paraula ^(oc)
• papiamento : abla ^(*)
• poloneg : mowa ^(pl)
• saozneg : words ^(en)
• songhai : [[šenni#Patrom:ses|šenni ]]^(*)
• spagnoleg : palabra ^(es) , voz ^(es) , habla ^(es)

Verb

komz /ˈkɔ̃ms/ verb gwan (displegadur)

1. Lavaret, distagañ gerioù, frazennoù.
   • Komz a rit ho-tiv en ur bern.— (Yann-Vari Perrot, E-tal ar Poull, e-barzh Pemp pezh-c'hoari berr, Skridoù Breizh, Brest, 1944, p. 45.)

komz verb kreñv eeun

1. Bezañ gouest d'ober gant ur yezh bennak.
2. Ober gant ur yezh bennak.
   • Difenn zo komz brezhoneg dezhe en neb doare. — (Juluan Godest, Dastumaden gwerziou poblus, Sant-Brieg, 1904, p. 16.)

komz verb kreñv dieeun

1. Komz ouzh unan bennak → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
2. Komz gant unan bennak eus, a, diwar-benn un dra bennak → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
3. Komz da unan bennak eus, a, diwar-benn un dra bennak → Termenadur da glokaat (Ouzhpennañ)
   • […] an deiz war-lerc’h e komzas arre d’e verc’h a zimeziñ dezhañ, met da-vat, hag e-pad eizh deiz ne roas peoc’h ebet dezhi gant ar gaoz-se. — (Fañch an Uhel, Kontadennoù ar Bobl 3, Al Liamm, 1988, p. 26.)

Deveradoù

• kengomzer
• komzer
• pellgomz
• pellgomzer
• skingomzer
• uhelgomzer

Troioù-lavar

• komz dre c'hwi
• komz dre de

Troidigezhioù

• afrikaans : praat ^(af) , gesels ^(af)
• alamaneg : sprechen ^(de) , reden ^(de)
• albaneg : flas ^(sq)
• arabeg : تكلّم ^(ar)
• asturianeg : falar ^(ast)
• bambara : fɔ ^(*)
• daneg : snakke ^(da) , tale ^(da)
• esperanteg : paroli ^(eo)
• euskareg : hitz egin ^(eu) , mintzatu ^(eu)
• faeroeg : tala ^(fo) , tosa ^(fo)
• finneg : puhua ^(fi)
• frizeg : prate ^(fy) , sprekke ^(fy)
• galizeg : falar ^(gl)
• galleg : parler ^(fr)
• gresianeg : μιλάω ^(el)
• henc'hresianeg : λέγω ^(*)
• henhebraeg : דּבר^(*)
• hensaozneg : acweþan ^(ang) , cweþan ^(ang) , specan ^(ang) , sprecan ^(ang)
• hungareg : beszél ^(hu)
• ido : parolar ^(io)
• inuktitut : ᐅᖃᖅ- ^(iu) (uqaq-)
• islandeg : spjalla ^(is) , tala ^(is)
• italianeg : parlare ^(it)
• japaneg : 話す ^(ja)
• katalaneg : parlar ^(ca)
• khmer : និយាយ ^(km)
• koreaneg : 말하다 ^(ko)
• kroateg : govoriti ^(hr)
• kurdeg : peyivîn ^(ku) , xeber dan ^(ku) , axaftin ^(ku)
• latin : loquere ^(la) , loqui ^(la) , orare ^(la)
• malayseg : bicara ^(ms)
• nederlandeg : spreken ^(nl) , praten ^(nl)
• norvegeg : prate ^(no) , snake ^(no) , tale ^(no)
• okitaneg : parlar ^(oc)
• papiamento : papia ^(*)
• poloneg : mówić ^(pl)
• portugaleg : falar ^(pt)
• roumaneg : vorbi ^(ro) , discuta ^(ro)
• rusianeg : говорить ^(ru) , поговорить ^(ru)
• saozneg : to deal with ^(en) , to speak ^(en) , to talk ^(en)
• serbeg : говорити ^(sr) , причати ^(sr)
• sikilianeg : parrari ^(scn)
• sinaeg : 说 ^(zh)
• skoseg : bruidhinn ^(gd) , labhair ^(gd)
• spagnoleg : hablar ^(es)
• sranan : taki ^(*)
• svedeg : tala ^(sv)
• tagalog : magsalitâ ^(tl)
• zouloueg : -khuluma ^(zu)

Furm verb

Kemmadur	Furm
hep	komz
dre vlotaat	gomz
amreizh	digemm

komz /ˈkɔ̃ms/

1. Furm ar verb komz e trede gour unan an amzer-vremañ, en doare-disklêriañ.
   • Klevet e veze o komz ouzh Doue, a-wezhioù gant doujañs hag en ur grenañ, hag a-wezhioù all evel ma komz ur mignon ouzh e vignon. — (Gabriel Morvan, Buez ar Zent, Brest, 1894, p. 635.)
   • Me gomz eus ur servijerez — ’zo bet pell-bras ’n un tiegezh, — Ha na rae ar servijerez — Met ober goap eus he mestrez. — (Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel 2, An Oriant, 1874, p. 532.)
2. Furm ar verb komz en eil gour unan an doare-gourc'hemenn.
   • Mes komz 'ta ! — (Yann-Vari Perrot, Erwan ar Moal, Bue ar Zent, Montroulez, 1912, p. 290.)
   • Na gomz morse a rouanez :
     Ur gaouiad out, mar o meulez ;
     Un den krouget, m’o zamallez. — (Gabriel Milin, Furnez ar geiz, euz a Vreiz, Brest, 1868, p. 93.)

Daveoù

Roll an daveoù :

• ^[1]: Lexique Étymologique des termes les plus usuels du Breton Moderne, p. 75.