ki

Ur pennad eus ar Wikeriadur, ar geriadur liesyezhek frank a wirioù.

Mont da : merdeiñ, klask

Taolenn

Brezhoneg

Ur c'hi.
Ur c'hi.

Etimologiezh

Da geñveriañ gant ar c'herneveureg ki, ar c'hembraeg ci, an iwerzhoneg cú (genitiv heniwerzhonek con) hag ar skoseg cù : diwar ur ger keltiek *kū (liester kun-es). Da geñveriañ ivez gant ar sañskriteg śvā (genitiv śun-as), an henc'hresianeg ϰύων, (liester ϰύν-ες), al lituaneg szu (genitiv szuñ-s), al latin canis, ar saozneg houn-d hag an alamaneg hun-d.[1]


Anv-kadarn 1

Unander Liester
Gourel ki
/?/		 chas
/?/
Benel kiez
/?/		 kiezed
/?/

ki /ˈkiː/ gourel (liester kon (e rannyezh Gwened, e skridoù lennegel pe kozh) pe chas (pemdez))

  1. Bronneg kigdebrer kar d'ar bleiz (un isspesad d'ar bleiz eo) ha doñvaet gant mab-den. Meur a ouenn anezhañ a zo, dezho morfologiezhioù liesseurt. Anv skiantel : Canis lupus familiaris. Harzhal ha chilpat a ra ar c'hi.
  1. Ken en devo truez ouzhoc’h, ma dous, ar c’hi. SBI 2
    Setu aze ur c'hi hag ho kaso, hag a chomo ganeoc'h betek kuzh-heol. KAB 2/16
    Bara gwenn d'ar c'hi, ha barav du d'ar mevel. KAB 2/17
    Lazhet ho ki, hag ho marc'h glas.[2]
    An neb en deus c’hoant da lazhañ e gi a gav atav ur c’hleñved dezhañ, EK 1/12
    Pegeit zo etre an tommder hag ar yenion? -Hed ur c'hi: ar c'hi a vez tomm e revr ha yen e fri. TBP 3/334.
    Pa welez ur c’hi o tont betek da seulioù az pez aon, TBP 2/462
    Ha daou gi gouez ha diboellet.[3]
    Nag e skudell ar c'hi ne veze graet va boued.[4]
  2. Ki par. Enebet ouzh kiez.


Deveradoù

Troioù-lavar

  1. bezañ evel ki ha kazh
  2. kaoc'h ki du kac'het gant ar c'hi gwenn: sakreadenn
  3. bezañ e-unan evel ur c'hi
    Honnezh a zo hec'h-unanig eno evel ur c'hi. TBP 1/32
  4. bezañ didalvez evel ur c'hi


Krennlavaroù

  • Kamm ki pa gar
  • E-lec'h ma staot ur c'hi e staot daou pe dri
  • Pep ki zo mestr en e di
  • Ur c’hi meret, hanter savet Ur c’hazh meret, hanter lazhet.
  • A-benn neuze hag ac'hann di En devo harzhet meur a gi.
  • Da bep seurt oad E red ar c'hi war-lerc'h ar c'had.
  • Diwar gi, ki; diwar gazh, kazh; Diwar logodenn ne vez ket a razh.
  • Ki skaotet En deus aon rak dour bervet.
  • Ki besk ha kazh diskouarnet N’int mat nemet da zebriñ boued.
  • Tri bloaz o tont da gi, tri bloaz ki, tri bloaz o vont er-maez a gi.
  • Dre forzh heskinat (pe hegañ) ar c’hi e teu da vezañ droug.


Troidigezhioù

Anv-kadarn 2

Ur c'hi
Ur c'hi

ki /ˈkiː/ (liester kioù)

  1. Benveg a dalvez da lugañ hag a vez sanket e-barzh ur giez

Deveradoù

Estlammadell

(gant ar ger "kaoc'h" dirazañ) : Kaoc'h ki pe, kreñvoc'h, kaoc'h ki du, a-wechoù ivez Kaoc'h ki gwenn

  1. (Dizoare) estlammadenn a dalvez da ezteuler an depit pe ar fulor.
    "C'hwitet an tren, kaoch ki !"
    "Mallozh doue ! Kaoc'h ki du ! m'en talvezo dezhañ"


Gwelet ivez

  • Ar pennad ki e-barzh Wikipedia Pennad war Wikipedia

Daveoù

Roll an daveoù :

Adtapet diwar « http://br.wiktionary.org/wiki/ki »
Gweladennoù
Ostilhoù personel